خبرگزاري آريا-احتمال انجام توافق بر سر کليات، از نگاه بسياري از تحليلگران، گزينه محتمل به نظر مي رسد.
به گزارش سرويس بين الملل خبرگزاري آريا، امروز (سه شنبه) وين پايتخت اتريش ميزبان دهمين دور مذاکرات هسته اي ايران و 5+1 است . اين مذاکرات با ديدار محمد جواد ظريف وزير امور خارجه ايران و کاترين اشتون هماهنگ کننده گروه 5+1 در مذاکرات هسته اي با ايران کليد مي خورد .
آخرين تحليل هاي کارشناسان سياسي و گمانه زني هاي رسانه اي حکايت از آن دارد که مذاکرات نهايي در نشست وين، ماراتن ديپلماتيک با نتيجه نا مشخص است. برخي تحليل گران معتقدند توافق نهايي در 24 نوامبر امکان پذير نيست و ايران و پنج به اضافه يک ، به احتمال زياد به « توافق موقت » بسنده خواهند کرد که زمينه را براي تمديد مذاکرات همانند ماه ژوئيه فراهم مي کند. سرگئي ريابکف، مذاکره کننده روسيه نيز « گزينه جايگزين » در آخرين دقيقه شامگاه 23 نوامبر » را براي جلوگيري از شکست کامل محتمل دانست.
در همين حال، احتمال انجام توافق بر سر کليات، از نگاه بسياري از تحليلگران، گزينه محتمل به نظر مي رسد.
توافق بر سر کليات
بي بي سي مي نويسد: نهمين دور از مذاکرات هسته اي ايران و گروه 1+5 هفته گذشته بدون دستيابي به يک راه حل براي رسيدن به يک توافق هسته اي در آستانه ضرب الاجل 24 نوامبر به پايان رسيد. در حالي که احتمال رسيدن به توافق جامع در دور جديد مذاکرات هسته اي در وين پايين است، همچنان براي دو طرف اين امکان وجود دارد که بر چارچوب کلي يک توافق هسته اي پيش از پايان زمان تعيين شده دست پيدا کنند.
در همين راستا روزنامه صهيونيستي هاآرتص هم گزارش داد که ارزيابي تل آويو اين است که طرفين بر سر موضوعاتي که روي آن ها تفاهم دارند، به توافقي کلي رسيده و سپس براي مذاکره بر سر موضوعات باقي مانده، مهلت گفت وگوها را براي چند ماه ديگر تمديد مي کنند.
به نوشته هاآرتص، «جان کري» وزير خارجه آمريکا روز دوشنبه طي تماس تلفني «بنيامين نتانياهو» نخست وزير رژيم صهيونيستي را در جريان جزئيات روند مذاکرات قرار داده است.
احتمال توافق و تلاش اوباما
نيويورک تايمز مي نويسد: زماني که باراک اوباما رئيس جمهوري آمريکا ماه گذشته به رهبري ايران نامه نوشت، از ايشان خواست تا بر يک دهه بي اعتمادي فائق آمده و بر سر يک توافق که برنامه هسته اي ايران را محدود کنند مذاکره کنند؛ اين ممکن است آخرين تلاش هاي رئيس جمهوري آمريکا براي آشتي با ايران براي بازسازي خاورميانه بوده باشد. امروز آقاي اوباما به هنر سياست خارجي بيش از هر زمان ديگري نياز دارد و مي بيند که زمان براي ايجاد تغيير در محاسباتش در خاورميانه به سرعت در حال سپري است. در حالي که مذاکرات هسته اي بار ديگر در هفته جاري به وين بازگشته است و اين اميد وجود دارد که آخرين دور از مذاکرات هسته اي برگزار شود. مشاور ارشد امنيت ملي اوباما احتمال دستيابي به توافق هسته اي با ايران را 40 تا 50 درصد عنوان کرد. حتي اگر توافق کسب شود نيز آغاز بحث و جدل ها و نه يک پايان خواهد بود.
نياز به تلاش هاي بيشتر
واشنگتن پست مي نويسد: براي 6 قدرت جهاني در مذاکرات هسته اي با ايران، همواره هدف نهايي روشن بوده است و آن مانع شدن در مسير اتمي شدن ايران و برداشته شدن تحريم هايي است که اقتصاد اين کشور را تضعيف کرده است و سختي هايي را براي مردم ايران ايجاد کرده است. اما همزمان با برگزاري نشست ايران و 1+5 براي انجام آخرين تلاش ها براي دستيابي به توافق هسته اي، يک دهه بي اعتمادي و سال ها ابهام ايراني ها در موضوع پرونده هسته اي اين کشور ممکن است به تلاش هاي بيشتري احتياج داشته باشد.
"شکست" گزينه پيش رو نيست
گاردين مي نويسد: ديپلمات ها در حالي به پايتخت اتريش رسيدند که هشدار دادند، شکست در رسيدن به توافق تا پايان زمان ضرب الاجل بر سر فعاليت هاي هسته اي ايران، يک گزينه پيش رو نيست. نشست اين هفته ايران، آمريکا و قدرت هاي جهاني در وين در آستانه يک توافق تاريخي و جامع است که مي تواند به 12 سال بن بست بر سر برنامه هسته اي ايران پايان دهد. در حالي که ضرب الاجل براي مذاکرات هسته اي ايران هفته آينده به پايان خواهد رسيد، ديپلمات هاي ايراني و غربي در پايتخت اتريش براي آخرين تلاش ها در ماراتن مذاکرات هسته اي که از سه شنبه آغاز مي شود، گردهم مي آيند. اين در حالي است که نتيجه اين مذاکرات همچنان روشن نيست.
مذاکرات تمديد مي شود
خبرگزاري فرانسه در گزارشي پيش بيني کرد که مذاکرات ايران و 1+5 تمديد شود.
بنابراين گزارش، اين خبرگزاري نوشت: «با توجه به اختلافات موجود بسياري از تحليل گران پيش بيني مي کنند که يک تمديد ديگر در کار باشد.»
«رابرت آينهورن»، ديپلمات سابق آمريکايي و کارشناس موسسه بروکينگز گفت: «احتمالي براي آنکه يک توافق کامل تا 24 نوامبر حاصل شود، وجود ندارد.»
وي افزود: «من فکر مي کنم دو طرف براي تمديد توافق موقت تا چند ماه ديگر توافق مي کنند.»
«کلسي ديونپورت» کارشناس اتحاديه کنترل سلاح هم اعلام کرد که خروج از مذاکرات فاجعه بار خواهد بود. «با توجه به سرمايه سياسي که هر دو طرف براي اين مذاکرات صرف کرده اند، خروج از مذاکرات غيرعاقلانه بوده و يک فرصت تاريخي را از بين مي برد.»
اين گزارش در حالي است که يک مقام ارشد آمريکايي ابراز داشت که تمديد در دستور کار مباحث مذاکرات وين 10 نيست.
يک ديپلمات ارشد غربي گفت: ايران به هيچ وجه از مواضع خود کوتاه نيامده و اکنون مذاکرات به دشواري پيش مي رود.
اين ديپلمات ارشد غربي به خبرگزاري رويترز گفت: «مذاکرات به سختي پيش مي رود... ايراني ها يک اينچ هم عقب نمي روند. فقط 10 روز تا ضرب الاجل فاصله داريم و هنوز اختلاف بسيار زيادي داريم.»
ايران خوشبينتر است
شبکه خبري «بلومبرگ» گزارش داد ايراني ها درباره مذاکرات هسته اي به نسبت آمريکايي ها و اروپايي ها بيشتر خوشبين هستند.
بلومبرگ نوشت: در آخرين دور از مذاکرات پيش از دستيابي به نتيجه نهايي 24 نوامبر (سوم آذر) هر کدام از طرف هاي مذاکره اعلام مي کنند که در صورتي که طرف مقابل مسئولانه عمل کند، دستيابي به نتيجه امکان پذير است. در اين توافق محدوديت هايي براي برنامه هسته اي ايران اعمال مي شود و در مقابل تحريم هاي اقتصادي عليه اين کشور کاهش مي يابد و يا اينکه برداشته خواهد شد. در اين بين روسيه قدرتي بالقوه دارد تا در صورتي که 2 طرف درباره خروج اورانيوم غني شده به توافق برسند،آن را بپذيرد و به صورت سوخت موردنياز براي نيروگاه هاي هسته اي در اختيار ايران قرار دهد. با اين حال «سرگئي ريابکوف» مذاکره کننده ارشد روس و معاون وزير خارجه اين کشور با اعلام اينکه: «ما هيچ شواهدي مبني بر اينکه تصميم هاي ضروري در پايتخت ها در اين راستا گرفته شده است، نمي بينيم» گفته که دولت متبوعش نه در ايران و نه در آمريکا هيچ نشانه اي از تمايل سياسي براي امتياز دهي ضروري براي دستيابي به توافق نهايي نمي بيند.
مقامات آمريکايي که نامشان فاش نشده گفته اند که اختلافات به رغم برخي پيشرفت ها پس از مذاکرات هفته گذشته ميان «محمدجواد ظريف» و «جان کري» وزراي خارجه ايران و آمريکا در عمان همچنان باقي است.
با اين حال کري در روزهاي آينده براي شرکت در مذاکرات به وين مي رود و ديدار با همتاي عماني خود را در لندن دستور کار قرار داده است. يکي از مقامات آمريکايي در اين مورد گفت که امکان توافق تا 24 نوامبر فقط در صورتي است که ايران تصميم هاي سختي بگيرد.
مقاماتي از آلمان، فرانسه،آمريکا و انگليس گفته اند که 2 طرف درباره اينکه مذاکرات تمديد شود، گفت وگويي نکرده اند چرا که مي خواهند بر اجراي راهکاري در اين هفته تمرکز کنند.
در شرايطي که محتواي مذاکرات محرمانه است، براي عموم اين امکان وجود ندارد تا درباره بيانيه هايي که هر کدام از طرفين مي دهند موضع گيري کنند.
گفت و گوهاي سري ايران و آمريکا به موازات مذاکرات هسته اي
"الاهرام" مي نويسد: به رغم تلاش هاي بسيار عمان پيچيدگي هاي پرونده هسته اي ايران سبب شده است که تا کنون به هيچ راه حلي نرسد، نقطه اختلافي بر توانايي هاي آينده ايران بر سر غني سازي اورانيوم باز مي گردد. فرايندي که مي تواند علاوه بر تامين انرژي مورد نياز تاسيسات هسته اي ايران ماده اوليه براي ساخت سلاح هسته اي را نيز در صورت افزايش ميزان غني سازي فراهم کند.
اين در حالي است که ايران همواره تاکيد کرده برنامه هسته اي اش تنها اهداف صلح آميز دارد و هيچ گاه به دنبال دستيابي به سلاح هسته اي نبوده است.
اختلاف ديگر به تضمين هاي بيشتر براي انجام بازرسي هاي بزرگ تر باز مي گردد، همچنين چگونگي رفع تحريم ها و تعيين جدول زماني رسيدن به توافق و تحقق مطالبات سازمان ملل که در چارچوب آن جامعه جهاني اطمينان مي يابد که ايران به دنبال سلاح هسته اي نخواهد رفت.
در اين جا لازم است که به جمله اي که باراک اوباما، رئيس جمهوري امريکا در سخنراني خود در مجمع عمومي سازمان ملل چند هفته پيش بيان کرد، اشاره شود، او در آن سخنراني گفت که فرصت براي رسيدن به راه حل سياسي در پرونده هسته اي ايران فراهم شده و اکنون نوبت ايران است که به دنيا ثابت کند که به دنبال دستيابي به سلاح هاي کشتار جمعي نيست.
بسياري از تحليلگران ارتباطاتي ميان اين اظهارات با نامه اي که اخيرا باراک اوباما، رئيس جمهوري امريکا به آيت الله سيد علي خامنه اي، رهبر معظم انقلاب اسلامي ايران فرستاده است، مي بينند. نامه اي که در آن بر لزوم همکاري هاي دو جانبه عليه تکفيري ها در صورت رسيدن به توافق نهايي هسته اي تاکيد شده بود.
افرادي که از محتواي اين نامه اطلاع داشتند به روزنامه وال استريت ژورنال گفتند که اوباما اين نامه را ماه گذشته ميلادي فرستاده و در آن بر منافع مشترک ايران و امريکا در جنگ با شبکه داعش در عراق و سوريه تاکيد کرده است.
به رغم اين که جان کري، وزير امور خارجه امريکا با شدت هر گونه پيشنهادي از سوي واشنگتن به تهران براي مبارزه با شبکه داعش را رد مي کند و مي گويد که هيچ گونه ارتباطي ميان برنامه هسته اي ايران با ديگر مسائل نيست، با اين حال بسياري از پيش بيني ها حاکي از آن است که مذاکرات سري اي ميان دو طرف بر سر موضوعات مورد اختلاف مرتبط با ثبات در خاورميانه در جريان باشد، به ويژه که بسياري از اداره هاي امريکا معترفند که ايران مي تواند نقشي روز افزون در بازگشت ثبات به کشورهاي منطقه مثل سوريه و عراق به ويژه در سايه اوضاع پيچيده اين دو کشور داشته باشد.
وضعيت فعلي خاورميانه به ويژه اوضاع خاص حاکم بر سوريه و عراق شايد بتواند سبب شود تا دو طرف امريکايي و ايراني به توافقي که مصالح هر دو طرف را تامين کند، متمايل شوند، اين چيزي است که در روزهاي آينده قبل از مذاکرات 24 نوامبر مشخص خواهد شد.